Nanotecnolochía

A nanotecnolochía ye un campo d'as zenzias aplicatas adedicato a lo control e manipolazión d'a materia a una escala menor que un micrometro, ye dezir, a nibel d'atomos e moleculas. O más abitual ye que ista manipolazión se faiga en un rango d'entre un e zien nanometros. Ta fer-se una ideya d'a mida tan chicota que puet estar un nanobot (un robot de proporzions microscopicas feito con nanotecnolochía), alto u baixo, un de 50 nm tien a mida de 5 capas de moleculas u atomos (pendendo de que sía feito lo nanobot).

Nano- ye un prefixo griego que indica una mesura, no un ocheto, asinas que a nanotecnolochía se carauteriza por estar un campo esenzialment multidisziplinar, e unito nomás por a escala d'a materia con a que treballa.

Historia d'a nanotecnolochía

Tot prenzipia quan Richard Feynman (1918-1988), d'a Unibersidat Tecnolochica de California, ganó lo Premio Nobel de Fesica o 29 d'abiento de 1959 e dió una charrata que senificó lo prenzipio d'a nanozenzia. En ella dizió:

Os prenzipios d'a física, seguntes a mía opinión, no negan a posibilidat de manipoliar as cosas atomo a atomo. No ye un intento de biolar denguna d'as lais (d'a fesica); ye una cosa, en prenzipio, que se puet fer; pero en a prautica no s'ha feito porque (as presonas) somos muit grans.

Dende allora, os zentificos intresatos en o tema no han dixato d'imbestigar dica otener uns resultatos que han embrecato a una gran bariedat de zenzias, como a quimica (molecular e computazional), a bioquimica, a biolochía molecular, a fesica, a eletronica, a informatica, a medezina, a robotica, etz.

Aplicazions

As presents aplicazions d'a nanotecnolochía son: esplorar bolcans, agafar información d'as misions espazials extraterrestres, simular a bida e o comportamiento d'inseutos e atros animals, fer operazions elementals en ambients periglosos (radioautibos, sozmarins, corrosibos, etz), cusirar e autibar alarmas en zonas de seguridat, catalizadors, desalinizazión de l'augua, etc.

E como futuras aplicazions: nuebos sensors ta la medezina, ta o control meyoambiental, e ta la fabricazión de produtos quimicos e farmazeuticos, materials más lichers ta las industrias d'aeronautica e de l'automobil, tecnolochías bisuals que premitan millors pantallas (más licheras e más flecsibles), aparatos tan comuns como imprentadoras, reprodutors de CDs, airbags, etz.